Wiedza encyklopedyczna
Jednym z filarów metody Glenna Domana jest przekazywanie wiedzy encyklopedycznej nawet bardzo małym dzieciom. Wierzy on, że już bardzo małe – kilkumiesięczne dziecko, może i bardzo pragnie poznawać świat i to nie tylko ten najbliższy, ale także całą tą fascynującą różnorodność roślin, zwierząt, dzieł malarstwa, rzeźby, czy nawet postaci historycznych. Dziecko chce i może się uczyć. Problemem jest tylko to, czy rodzic potrafi w odpowiedni sposób wiedzę tą udostępniać.
Aby móc przekazywać już małym dzieciom wiedzę o świecie musimy przede wszystkim przystosować się do ich możliwości percepcyjnych, do czasu, na jaki potrafią się one skupić a także do tego, co dotąd poznały.
Podstawowym czynnikiem, który decyduje o tym, czy zainteresujemy dziecko, jest szybkość, z jaką dostarczamy mu informacje. Pamiętać przy tym musimy o dwóch niezwykle ważnych kwestiach. Ono bardzo szybko się uczy, ale też bardzo łatwo je znudzić. Musimy zatem dostarczać mu materiał nowy i robić to szybko.
Idealnie jest, jeżeli dziecko może poznawać wieloma zmysłami, zatem dostarczane przez nas informacje powinny być możliwie kompletne. Idealna sytuacja jest, gdy dziecko poznając coś może nie tylko to zobaczyć, ale też tego posłuchać, czy dotknąć. By zapamiętało wystarczy jednak w praktyce minimum – obraz oraz nazwa wymówiona w trakcie oglądania go.
Informacja, jaką przekazujemy dziecku musi być maksymalnie prosta i co niezwykle ważne pojedyncza. Pokazujemy i nazywamy jednego ptaka. Tak, jak po kolei nazywamy dziecka ręce, nogi, główkę, podobnie po kolei możemy wprowadzać różne informacje. Absolutnie unikać trzeba uczenia kilku rzeczy na raz. Jest to dla dziecka frustrujące, niezrozumiale i, w ostatecznym rozrachunku, zniechęcające.
Niezwykle ważne jest to, byśmy ucząc dzieci byli możliwie konkretni i ściśli. Jedna rzecz (roślina, zwierzę, postać historyczna, obraz) powinna mieć jedną, stałą, możliwie krótką (lecz przy tym kompletną) nazwę. Zapoznając dziecko z podstawami wiedzy ograniczamy się do minimum. Na uzupełnianie informacji przyjdzie czas w niedługiej przyszłości. Konkretność, to także unikanie pojęć i zjawisk abstrakcyjnych. Jeżeli dziecko nie może czegoś dotknąć, lub zobaczyć, choćby na zdjęciu, nie będzie w stanie tego zrozumieć, nie stanie się to, zatem częścią systemu wiedzy, jaki pragniemy zbudować. Ważną zasadą jaką się kierujemy jest to, że dziecko nie rozumie (i jeszcze przez wiele lat nie zrozumie) informacji abstrakcyjnych, z wielką przyjemnością jednak zapamiętuje konkrety i to na nich będziemy się skupiać.
Podobnie, jak w przypadku czytania, czy matematyki, przyjąć możemy, że wiedza jest kolejnym językiem, którego pragniemy dziecka nauczyć i którego nauczyć się może czysto intuicyjnie. Podobnie, jak w poprzednich przypadkach nie uczymy dziecka gramatyki, ani nie tłumaczymy, czym jest dodawanie, i tu nie podajemy mu ogólnych praw, lecz dostarczamy przykładów, dzięki którym ono samo będzie mogło wysnuć własne, intuicyjne wnioski. Dzięki temu posiadana przezeń wiedza będzie trwała oraz, co niezwykle ważne – oparta na refleksji, a nie automatycznym zapamiętywaniu niezrozumiałych definicji. Dziecku, któremu pokażemy sto, dwieście, czy trzysta gatunków owadów, o wiele łatwiej będzie odróżnić je od innych grup zwierząt, a także opisać, a niżeli takiemu, które zmusimy do nauczenia się definicji. Tak jest niemal z każdą gałęzią wiedzy. Dziecko samo domyśli się, czym jest pustynia, gdy zobaczy kilkadziesiąt zdjęć pokazujących właśnie takie miejsca. Będzie także wiedziało, czym charakteryzuje się malarstwo średniowieczne, gdy pozwoli mu sie po prostu obcować z jego dziełami. Jeżeli podamy mu cechy tego malarstwa, z pewnością nawet nie spróbuje nas wysłuchać, już nie mówiąc o próbie nauczenia się.
Aby dziecko mogło samodzielnie rozumować oraz wyciągać wnioski musimy dostarczyć mu jednak wiele przykładów. Dlatego też nigdy nie zastanawiamy się, po co dziecku wiedza o tym, jak wygląda zmrocznik wilczomleczek. On sam (choć jest piękny i już to sprawia, że warto go poznać) może nie być potrzebny do niczego, jednakże jest on jednym z wielu szczebli drabiny, która prowadzi do tego, by posiąść wiedzę o motylach, owadach, stawonogach, bezkręgowcach, czy zwierzętach w ogóle. I jako taki staje się niezwykle ważnym elementem pewnej układanki, jaką jest nasze pojęcie o otaczającym nas świecie.
Kolejnym powodem, dla którego warto przekazywać dzieciom wiedze encyklopedyczna w formie pojedynczych informacji jest to, że takie, wcześniej poznane informacje, łatwo potem połączyć tworząc kompletną wiedzę. Gdy dziecko idzie do szkoły jest już na to za późno. Ono musi zapamiętać, że Kleopatra była królową Egiptu, tylko, że z każdym elementem tej informacji spotyka się po raz pierwszy. O ile łatwiej jest zapamiętać tą samą informację wiedząc, że Kleopatra (ta ładna pani z obrazka) była królową Egiptu (tego kraju, który leży w Afryce – wiem, bo widziałem na mapie). O wiele łatwiej jest dzieciom, i nie tylko im, bo dorosłym także, łączyć informacje już znane, niż uczyć się wielu nowych rzeczy na raz. Tak stworzone zależności z łatwością opanować może i dwulatek. Co więcej staną się one od razu częścią jego mapy wiedzy, będą łączyć się z innymi informacjami o Egipcie i wielkich przywódcach. Będą przyczynkiem do wyciągania wniosków. Taka wiedza, jest doskonałą bazą do myślenia, a nie pustą „wykutą” przed sprawdzianem definicją.
Jest kilka powodów, dla których wiedzę powinniśmy przekazywać dzieciom możliwie wcześnie. Pierwszym jest to, że dzieci bardzo chcą i każda nowa informacja jest dla niego fascynująca. Glenn Doman twierdzi, że dziecko mając do wyboru naukę, zabawę, albo jedzenie, niemal zawsze wybierze to pierwsze. Jest to fakt, z którym stykają się wszyscy, którzy kiedykolwiek zaznali przyjemności, jaką jest przekazywanie wiedzy najmłodszym. Drugim jest fakt, że jest to łatwe zarówno dla dziecka, które chłonie ją jak gąbka, bo do tego właśnie zaprogramowany został jego mózg. Trzecim argumentem jest to, że mózg także wymaga treningu w zdobywaniu informacji i im wcześniej go rozpoczniemy, tym lepsze, utrzymujące się do końca życia efekty, otrzymamy.
Ostatnim, choć absolutnie nie najmniej ważnym powodem, dla którego powinniśmy dać dzieciom dostęp do wiedzy jest to, że oczekujemy od nich, by w przyszłości byli ludźmi myślącymi. A przecież by myśleć, trzeba mieć, o czym myśleć. Aby wyciągać wnioski, trzeba mieć, z czego je wyciągać. Aby móc budować własną tożsamość, trzeba budować ją w oparciu o jakieś fundamenty. Wiedza jest fundamentem mądrości, a przecież któż nie pragnie, by jego dziecko stało się w przyszłości mądrym człowiekiem.
Przeczytaj też:
Metoda Glenna Domana wspierania rozwoju małych dzieci – czym jest i skąd się wzięła?Różne metody nauki czytaniaJak i dlaczego warto uczyć czytać już 3-miesięczne dzieci?Miłość oraz szacunek do dziecka - warunki powodzenia Metody DomanaNiemowlaki też mogą poznawać matematykęNatalia Minge - psycholog specjalizujący się we wspieraniu rozwoju intelektualnego mniejszych i większych dzieci. Właścicielka
Poradni Psychologicznej Hipokampus. Redaktor portalu Dziecipoznan.pl. Prywatnie mama trójki dzieci w wieku od pół do 4 i pół roku.
Chcesz dostawać na bieżąco informacje o wydarzeniach dla dzieci w Poznaniu?
Zapisz się na newsletter portalu dziecipoznan.pl
